Brexit-drama duurt voor; het is nu no-deal of uitstel

Nu het Britse Lagerhuis het terugtrekkingsakkoord met de EU voor een tweede maal heeft verworpen, lijkt dit akkoord voorlopig buiten bereik. Brussel gaat daar nu ook van uit. De kans neemt daarmee toe dat brexit niet op 29 maart middernacht plaatsvindt, maar later. Hierover komt pas op de Europese Raad van 21 maart duidelijkheid. Het zou kunnen uitdraaien op uitstel tot 23 mei, bij de start van de Europese verkiezingen (23-26 mei). Allereerst moet het Verenigd Koninkrijk nog wel een verzoek indienen in Brussel om uitstel en voor hoe lang. Hierover stemt het Britse Lagerhuis morgen, 14 maart. 

Uitstel is noodzaak
Er heerst grote onduidelijkheid over hoeveel uitstel mogelijk is, omdat een aantal Europese regeringsleiders geen zin hebben in een kort uitstel. Nochtans is dit nu het enige alternatief voor een no-deal brexit, waarvoor niemand verantwoordelijkheid wil nemen. Maar Theresa May’s geloofwaardigheid heeft grote schade geleden. Hoe lang kan ze nog blijven zitten? Ze heeft onvoldoende steun in haar eigen Conservatieve partij. Brussel zal met individuele fracties in het Lagerhuis willen spreken voordat er op 21 maart wordt ingestemd met uitstel. De bal ligt bij de Britten. Want wat heeft het voor zin de klok opnieuw in stellen als je straks weer tegen een harde deadline aanloopt?  Maar vrijwel niemand wil een no-deal brexit (dus een brexit zonder afspraken), dus een uitstel lijkt waarschijnlijk.

Existentiële crisis
Het advies van de hoogste juridische adviseur van de Britse regering Jeoffrey Cox was op 12 maart doorslaggevend. Hij zei: hetgeen op 11 maart ’s avonds laat werd toegevoegd aan het terugtrekkingsakkoord, verandert juridisch gezien niets. De Britse regering wil én wereldwijd handelsakkoorden kunnen sluiten én de Ierse landsgrens, tevens de nieuwe EU-buitengrens, open houden (de “backstop”). Voor niemand een verrassing dat het daar op vast zit. Pas als de Britse regering één van haar rode lijnen loslaat en zegt: we willen in de Europese interne markt en douane-unie blijven, en afscheid neemt van eigen handelsbeleid, is er ook een goede reden voor uitstel. Oppositiepartij Labour pleit voor zo’n zachtere brexit, maar tot nu toe kreeg dit geen meerderheid in het Lagerhuis. Theresa May kan dit alleen steunen, als ze daarmee haar job ook opgeeft. Nieuwe verkiezingen of een tweede referendum zouden ook goede redenen zijn voor een uitstel.

Ieder voor zich?
Opvallend aan de brexit-discussie: iedere partij voert zijn eigen strijd. De Britse Conservatieven en Labour zijn intern verdeeld en proberen als partij te overleven. De Noord-Ierse DUP strijdt tegen hereniging van Ierland. De Schotse SNP stapt het liefst uit het Verenigd Koninkrijk. Er is geen gemeenschappelijk belang. Dit maakt onderhandelen voor de EU, tot nu toe wel bijzonder eensgezind, heel lastig.  Voor ondernemers is het een grote frustratie. De grootste Britse ondernemersorganisatie roept op om een einde te maken aan ‘dit circus’.

Staatssteun en marktbeheer
Op een bijeenkomst van de Taskforce Brexit van de Europese landbouwkoepel COPA-COGECA op 12 maart heeft de Europese Commissie (Directoraat-Generaal Landbouw) uitleg gegeven over de mogelijkheden die Brussel heeft om bij ernstige marktverstoring in te grijpen. Dit is waar ernstig rekening mee gehouden moet worden, als het uitdraait op no-deal. Denk aan vertragingen aan de grens, extra kosten (WTO-heffingen) en de fluctuaties van het Britse pond. Vandaag maakt de Britse regering bekend op welke producten er bij no-deal een importheffing komt te liggen.

Behalve de traditionele marktmaatregelen zoals interventie en opslagvergoedingen zouden ondernemers in een crisissituatie kunnen kiezen voor vrijwillige aanbodbeperking. De Europese Commissie kan dergelijke maatregelen relatief snel nemen c.q. toestaan, omdat er vóóraf geen toestemming nodig is van de Landbouwraad en Europees Parlement. Dit is bij de laatste hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB)

Formeel kunnen beide achteraf wel maatregelen beëindigen. De Commissie kan ook extra geld vrijmaken voor afzetpromotie. Hoe zulke maatregelen moeten worden gefinancierd, is nog niet duidelijk. Hierover lopen intern gesprekken bij de Europese Commissie.

Daarnaast is er de mogelijkheid voor lidstaten om staatsteun in te zetten. Volgens nieuwe regels mag een landbouwondernemer maximaal 25.000 per drie jaar ontvangen. Dit kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld in de vorm van uitkoopregelingen, garanties en afzetpromotie. De lidstaat betaalt dit uit eigen kas. Ierland heeft al geld gereserveerd voor onder andere de landbouwsector en dan met name rundvlees- en melkveehouderij.

Advies aan ondernemers
Het blijft eentonig, maar met alle onzekerheid is het belangrijkste advies dagelijks goed het nieuws te blijven volgen. Op dit moment vindt de brexit nog steeds op 29 maart om middernacht plaats, dus daar moet rekening mee gehouden worden. Ander risico: het Britse pond heeft de afgelopen dagen flink gefluctueerd. Afhankelijk van de politieke beslissingen kan het de komende tijd alle kanten op.

Uit de informatie die LTO links en rechts ontvangt blijkt aan de Britse en Europese kant over en weer de communicatie tussen uitvoeringsinstanties soms niet optimaal. Het is bijvoorbeeld onduidelijk hoe de regelingen aan weerskanten van de Kanaaltunnel (Calais en Dover) gaan zijn. De Britten willen inspecties uitvoeren bij het ontvangende bedrijf en niet aan de grens. De Franse gaan aan de grens, bij Calais, kennelijk wel inspecteren.
Overleg dus met jouw transporteur en klant duidelijk af wie waarvoor verantwoordelijk is. Deel en check beschikbare informatie. Websites als www.brexitloket.nl en www.getreadyforbrexit.eu zijn hierbij van dienst. Aan de Britse zijde is www.gov.uk/euexit een goede startpagina.

Voor boeren en tuinders geldt in het bijzonder: informeer bij jouw afnemer(s) naar de situatie, vraag wat ze doen ter voorbereiding en waar je rekening mee moet houden. Beter nu dan op B-day, en hoe sneller hoe beter. Ook al gaan jouw producten niet naar het VK, een harde brexit kan jouw markt wel beïnvloeden als daar meer prijsdruk komt.

Klaas Johan Osinga

 

13 maart 2019

BRON:
Klaas Johan Osinga
Naar boven