Mutti’s vertrek vraagt actie van ons allemaal

'Wir schaffen das', zei Angela Merkel toen in de zomer van 2015 een karavaan vluchtelingen dwars door Europa naar Duitsland trok. Deze woorden zullen aan haar blijven kleven.

Als koningin van het compromis slaagde de Duitse bondskanselier er dertien jaar lang in om de meest uiteenlopende standpunten bijeen te brengen. Ze deed dat door onderkoeld alle argumenten aan te horen en te ‘merkeln’. Dat wil zeggen: uitstellen en kleine stapjes zetten. Een nieuw werkwoord voor de Duitse taal.

Zo loodste 'Mutti' Duitsland én Europa door de financiële, de euro- en de Oekraïnecrisis. Twee keer deed ze het anders: in 2015 dus, en in 2011 met de Energiewende. Maar haar houdbaarheid is nu verstreken. De wereld verandert razendsnel en ‘merkeln’ past daar kennelijk niet meer bij.

Dat krijgt consequenties voor ons. Meer onzekerheid in Duitsland werkt meteen door naar Nederland, het 'zeventiende Bundesland'. Alleen al omdat Duitsland verreweg onze grootste afzetmarkt is, een kwart van de Nederlandse agrarische export gaat er naar toe.

Degene die straks het stokje van Merkel overneemt, krijgt grote verantwoordelijkheden. Als leider van de grootste politieke partij in Duitsland moet je meteen aan de bak in Europa en, zolang Trump er nog zit, in de ‘vrije wereld’. De vraag is wie het wordt. Een verbinder? Om ons heen zien we een hang naar sterke leiders met weinig nuance. Het is steeds meer polarisatie wat de klok slaat. De oude democratieën kunnen de kloof die zo ontstaat, straks niet meer overbruggen.

Dat brengt me op komende voorjaar. Op 20 maart gaan we kiezen voor waterschap en provincie, en indirect voor de Eerste Kamer. Op 23 mei, de Brexit is dan een feit, kiezen we voor Europa.

Politieke instabiliteit, polarisatie, proefballonnetjes. Het kan er toe leiden dat boeren zich verder terugtrekken op eigen erf: 'Ik hoor het wel als het zo ver is'. Dat moeten we niet hebben. De verkiezingen van volgend jaar vragen van ons allemaal een actieve houding. Ik vraag daarom afdelingen, studieclubs, organisaties, groepen boeren en tuinders in het algemeen in hun winter- en voorjaarsprogramma tijd te reserveren voor de verkiezingen met daarin aandacht voor Europa. Doe dat samen met andere ondernemers- en maatschappelijke organisaties.

Zodat mensen komend voorjaar gaan stemmen. En in de stemhokjes een goed geïnformeerde keuze kunnen maken.

Klaas Johan Osinga
LTO-team Internationaal

10 november 2018

BRON:
Klaas Johan Osinga
Naar boven