De grenzen van de vrije markt

In deze rubriek komen Nederlanders in Brussel aan het woord. Deze week de bijdrage van Tsjerk Terpstra, lobbyist voor LTO Nederland bij de Europese instellingen in Brussel.

Internationale handel, zoals de deal tussen de EU en de Mercosur-landen, staat in de schijnwerpers. De Financial Times interviewde onze minister van Buitenlandse Handel, Sigrid Kaag. Nederland werd beschreven als een van Europa’s loyaalste verdedigers van vrijhandel en mededinging. In Washington zelfs gepromoot als de trans-Atlantische poort naar Europa. Maar het krachtenveld verandert.

Populisme en protectionisme winnen terrein. In de niet meer zo liberale Verenigde Staten maakte Trump al 28 miljard dollar vrij om boeren te helpen met de gevolgen van zijn handelsoorlogen. Afgelopen week redde Ursula von der Leyen het maar net in Brussel. Veranderingen die een gevolg zijn van groeiende ongelijkheid. Mensen zien dat sommigen zich verrijken ten koste van anderen. Kapitalisme en vrije marktwerking bereiken daarom hun grenzen.

Doen wat je belooft
In Washington worden Google, Apple, Facebook en Amazon op het matje geroepen. Er wordt gesproken over wijziging van mededingingswetgeving. Want in het begin doen bedrijven het goed, ze innoveren en bieden wat nieuws. Maar na een tijdje verzilveren ze hun voorsprong. Innovators worden monopolisten. Eerst geven ze veel aan de economie, daarna nemen ze. Dit speelt in de land- en tuinbouw ook: een handvol bedrijven bepaalt wat er gebeurt: in grondstoffenhandel, ICT, retail, gewasbescherming, diergezondheid en meststoffen.

Zij geven tientallen miljoenen uit aan lobby en sturen zo de gang van zaken in Washington en Brussel. Als je er zelf niet bij zit, sta je op het menu. Als mensen dan dus voelen dat het huidige systeem hen in de steek laat, gaan ze alternatief stemmen. Moe van alle beloften. Trump is direct, simpel en doet wat hij belooft: internationale akkoorden opzeggen, vluchtelingen tegenhouden en China aanpakken. Ethiek? Niet van belang. Wat je ook van hem, Salvini en Farage mag vinden, ze boorden iets aan wat stemmen opleverde.  

Samenwerken
Als puur kapitalisme dood is, dan verandert dat de Nederlandse land- en tuinbouw. 80% bestaat nu bij de gratie van im- en export. Minister Kaag is er nog voor op pad. Maar minister Schouten wil richting kringloop. Marktregels zullen dan wel democratischer moeten worden. Voorbeeld: het klimaatakkoord van Parijs. De vrije markt gaat dat niet regelen. Bedrijfsleven en politiek zullen moeten samenwerken. Het wetsvoorstel ‘ruimte voor duurzaamheidsinitiatieven’ dat sinds een week in de Tweede Kamer ligt, is mogelijk een begin.
Klaas Johan Osinga

22 juli 2019

BRON:
Klaas Johan Osinga
Naar boven