Brexitdeal cruciaal voor Nederlandse boeren en tuinders

Nederlandse boeren en tuinders hebben groot belang bij een zachte Brexitdeal. Begin deze week werd bekend dat de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk (VK) een voorlopig akkoord hebben over een zachte Brexit. Als dit akkoord daadwerkelijk wordt omgezet in een deal, dan kan de handel met het VK na 29 maart 2019 voorlopig ‘gewoon’ doorgaan zoals we gewend zijn, in ieder geval tot eind 2020. Het betekent ook dat er vooral tijd is gewonnen. Echter, een daadwerkelijke deal kan nog vastlopen op de grote interne verdeeldheid in de Britse politiek.

Boeren en tuinders moeten nu echter niet achterover leunen; er kan alsnog een harde Brexit komen met grote financiële consequenties. Ook als het huidige akkoord in stand blijft, kan er na 2020 nog steeds een harde grens ontstaan. 

LTO Nederland werkt nauw samen met de Britse landbouworganisaties zoals de Nationale Farmers’ Union (NFU). Beide organisaties vinden dat er handel tussen het VK en Europa ongehinderd door moet kunnen gaan. Dit is ook het standpunt van de Europese boerenorganisatie COPA-COGECA. In haar Taskforce Brexit, waar LTO Nederland in is vertegenwoordigd, wordt de situatie op de voet gevolgd.

Groot economisch belang
Het economisch belang van de Britse afzetmarkt is groot voor Nederlandse boeren en tuinders: 8 miljard euro bruto exportwaarde per jaar. Waarde van de Nederlandse agro-export naar het VK was 8,5 miljard euro in 2016. Dit was bijna 10% van onze bruto agro-export. De waarde van de agro-import uit het VK was 2,0 miljard euro (o.a. lamsvlees).

Exportproducten en hun geschatte exportwaarde in euro: verse en verwerkte groenten en fruit (2 miljard euro, veel glasgroenten, uien, verwerkte producten), vleesproducten (1,3 miljard, o.a. bacon), bloemen en planten (1,1 miljard), zuivelproducten (250 miljoen), aardappelproducten (200 miljoen), suiker (154 miljoen) en levend vee, o.a. paarden. Andere producten betreffen veelal doorvoer: noten, tropisch fruit, cacao, oliezaden en dranken.

Boeren en tuinders staan aan begin van de keten
De Russische boycot van 2015 liet zien dat protectionisme uiteindelijk ten koste gaat van het inkomen van boeren en tuinders. Zij staan aan het begin van de keten.  LTO Nederland wil dit scenario ten koste van alles vermijden.

Brexit gebeurt op 29 maart 2019. Maar boeren en tuinders besluiten in oktober en november al over bouwplan, rassenkeus of aantallen dieren. Zij hebben nu behoefte aan duidelijkheid. In de land- en tuinbouw werken we met levende have en biologische processen, we kunnen niet op 29 maart even aan een paar knoppen draaien om tijd te winnen voor het zoeken van alternatieve markten. Die tomaten, bloemen en dieren staan er en produceren. Een Brexit deal nú zou daarom heel erg welkom zijn.

Wat zouden de kosten van een harde Brexit zijn ?
In het kort gaat de discussie over twee zaken: douanecontroles en sanitaire inspecties. Een douane-unie betekent dat je aan de buitengrens dezelfde importtarieven hanteert. Deelname aan de interne markt betekent dat je dezelfde standaarden hanteert. Beide zijn volgens LTO Nederland cruciaal om de handel met het VK straks ongehinderd door te laten gaan.

In geval van een harde Brexit krijgen we douane-inspecties met importtarieven. Die variëren per product maar bedragen al snel 10% van de waarde van het product. Bovendien is de kans dan groot dat de Britse wetgeving gaat afwijken van de EU. Dat leidt dan ook nog tot fytosanitaire en veterinaire inspecties. Bovendien, krijgen derde landen, die mogelijk lagere kwaliteitsstandaarden hanteren dan de EU, via het VK straks toch toegang tot de EU? Al met al voegt een harde Brexit kosten toe aan de handel, die uiteindelijk worden doorberekend aan boer, tuinder en consument.

Daarnaast speelt het risico van valutaschommelingen. De daling van het Britse pond heeft al gezorgd voor schade. Brits afnemers willen nu in ponden afrekenen en verschuiven zo het valutarisico naar de exporteurs. De onzekerheid over de onderhandelingen kan leiden tot meer valutaschommelingen. Dat zagen we bijvoorbeeld op 13 november.

Tot slot dreigen er aanzienlijke gevolgen voor het EU-budget: door een harde Brexit wordt de EU-begroting, en daarmee het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB) en andere EU-fondsen waarschijnlijk in 2019 al gekort. Het VK betaalt nu jaarlijks netto 12-13 miljard euro mee aan het EU-budget. Bij de harde Brexit zou de bijdrage van het VK meteen wegvallen. Dat zou leiden tot minder geld voor het Europese landbouwbeleid.

WTO speelt ook een rol
De EU heeft handelsafspraken met vele tientallen landen, waaronder ex- en importcontingenten (tariff rate quotas, TRQs). Deze moeten verdeeld worden tussen VK en EU27. Dit is een zeer complex proces omdat handelspartners als VS, Nieuw Zeeland, Canada, Thailand, Australië etc mee in moeten stemmen. Op dit moment doen zij dat niet en wordt er compensatie geëist voor de nadelen van Brexit. Deze discussie moet bij de WTO in Genève gevoerd worden en kan jarenlang voortslepen.

Wat moeten boeren en tuinders nu doen?
Nederlandse boeren en tuinders exporteren meestal niet direct naar het VK. Dit wordt vaak gedaan via een coöperatie (veiling, telersvereniging) of handelaar. Zij ondervinden direct de gevolgen van de Brexit. Boeren en tuinders ervaren de gevolgen indirect, bijvoorbeeld wanneer afzetprijzen dalen of product zelfs in de schuur blijft staan. Het is verontrustend dat veel boeren en tuinders weinig bezig met de gevolgen van de Brexit, maar de financiële gevolgen straks wel gaan ervaren. Daarom raden we boeren en tuinders al lange tijd aan: ga in gesprek met jouw coöperatie, afzetorganisatie en koper en stel de volgende vragen:

  • ben je bezig met de Brexit?
  • Waar moet ik rekening mee houden?
  • Wat kan ik nu al doen?
  • Wat spreken wij af, mocht het misgaan?

Door:  Klaas Johan Osinga,  lobbyist in Brussel voor LTO Nederland.

15 november 2018

BRON:
LTO Nederland
Naar boven