Brexit stemming op 11 december: riemen vastmaken

Op 11 december stemt het Britse Lagerhuis over het akkoord tussen de Britse regering en de EU27 over de Brexit. De kans is groot dat de ‘Commons’ tegen gaan stemmen en dat betekent grote onzekerheid voor ondernemers. Waar gaat dit eindigen?

Brexit vindt plaats op 29 maart 2019 om 24 uur (23 uur Britse tijd). De deal die de EU27 en het Verenigd Koninkrijk (VK) hierover hebben gesloten, geeft minimaal 21 maanden adempauze, tot zeker 1 januari 2021. Er is zelfs nog 1-2 jaar verlenging mogelijk, dus tot 1 januari 2023. Gedurende deze overgangsperiode kan de handel met het VK ongehinderd door gaan. Dit zou voor Nederlandse boeren en tuinders heel gunstig zijn. We hebben namelijk voor zo’n 8 miljard euro per jaar aan exportbelangen: groenten en fruit, bloemen en planten, vleesproducten, kaas, aardappelen, uien, suiker, noem maar op. In het ergste geval komen er heffingen op die export. Dat loopt al snel naar 10% over de waarde (per productgroep verschilt het %), dus je zit zomaar aan 800 miljoen euro aan extra kosten. En daar komen dan nog over heen: verliezen door vertragingen en extra bureaucratie.

De deal lost de problemen niet op, maar geeft extra tijd
De grote tegenstrijdigheid in de Brexit, namelijk dat het VK zelf wereldwijd handelsverdragen wil kunnen gaan sluiten maar óók vrijhandel wil blijven drijven met de EU27 (dus een open grens, ook tussen Noord-Ierland en de Ierse republiek), is niet opgelost maar wordt met de bereikte deal over de Brexitdatum heen getild. De consequentie is een status quo waar het VK niet op eigen kracht uit kan komen; de EU moet daar mee instemmen, na nieuwe onderhandelingen. De EU zal dat alleen doen als Noord-Ierland binnen de Europese douane-unie en interne markt blijft. Dat zou voor de Brexiteers echter onverteerbaar zijn.

Alle ogen richten zich dus op Westminister.  
 
Scenario’s
Wat kan er gaan gebeuren als de Brexitdeal door het Lagerhuis wordt verworpen? De Britse regering kan besluiten tot een “plan B”. Maar tijd voor nieuwe onderhandelingen met de EU is er feitelijk niet meer, en Brussel geeft zoals aangeven geen sjoege over alternatieven. “Dit is het”, klonk het op de laatste Europese Raad van regeringsleiders.  

Enkele voor de hand liggende scenario’s bij een ‘nee’ in het Lagerhuis:

  • De financiële markten reageren onmiddellijk en zo scherp, dat de Britse politiek gedwongen wordt opnieuw te stemmen en stemt dan toch maar vóór, om een nog grotere puinhoop te voorkomen.
  • Theresa May treedt af. Er komt dan een (tijdelijke) regering die Brussel vraagt om de Brexit uit te stellen (in plaats van 29 maart 2019). In feite wordt de artikel 50 procedure dan verlengd of bevroren. Daar moet de Europese Raad, die op 13-14 december vergadert, dan wel mee instemmen. Complicatie: er zijn Europese Verkiezingen van 22-26 mei 2019. De Brexit nog later laten plaatsvinden kan eigenlijk niet, want anders zouden die verkiezingen ook in het VK moeten plaatsvinden. Daar is men zeker niet op voorbereid, want ja, “Brexit is Brexit”, klonk het steeds. 
  • Er komt een tweede Brexit referendum. Dan moet het VK ook vragen om de Brexitklok stil te zetten, want de voorbereidingstijd is al snel drie maanden.
  • Er komen nationale verkiezingen. Dan zal het VK zeker om meer tijd moeten vragen.
  • De (nieuwe) Britse regering keert op haar schreden terug en zegt: we blijven toch EU-lid. Volgens een advies van de Advocaat-Generaal van het Europese Gerechtshof mag het VK eenzijdig haar aanvraag om de EU verlaten, intrekken (de definitieve uitspraak van het Europese gerechtshof volgt nog in december). Intrekken van de Brexit moet uiteraard wel vóór 29 maart 2019.
Wat ook nog kan: Theresa May ziet dat een nederlaag onvermijdbaar is en brengt het voorstel op het laatste moment alsnog niet in stemming. De impasse duurt dan voort. Mogelijk komt May met het geheime “plan B”.
 
Plan B: Noorwegen?
Het “Noorwegen-plus model” is ook weer zo’n term die toegevoegd kan worden aan het steeds maar uitdijende boek vol ronkend Brexitjargon. Het lijkt er op dat er in Westminster groeiende steun is voor deze escape. “Noorwegen-plus“ betekent dat het hele Verenigde Koninkrijk zich aansluit bij de Europese Economische Ruimte (EER) en zo onderdeel blijft van de interne EU-markt, blijft meebetalen aan de EU-begroting en vrij verkeer van personen moet blijven toestaan. Allemaal zaken die voor de Brexiteers onverteerbaar zijn en daarom lijkt dit nog zo onwaarschijnlijk. Bovendien: Noorwegen heeft haar land- en tuinbouw uitgezonderd van het Europese landbouwbeleid; voor ons zeker geen goed voorbeeld. Heel was mensen worden jaarlijks beboet aan de grens tussen Zweden en Noorwegen, omdat ze de douane ‘vergeten’ te melden dat ze de kofferbak vol kaas en boter hebben liggen. Zuivel is in Noorwegen veel beter geprijsd dan in de EU ter bescherming van de eigen boeren en dus is smokkel erg lucratief.
 
Gevraagd: gezond verstand
Samenvatting: het kan nog steeds alle kanten op. Chaos dreigt.
LTO en de Europese landbouworganisatie Copa-Cogeca willen snelle duidelijkheid voor ondernemers over een zachte Brexit met ongehinderde handel met het VK, zeker tijdens de 21 maanden overgangsperiode als de Brexitdeal er door komt. Dus dan nog geen douanetarieven en geen sanitaire en fytosanitaire inspecties!
Ondernemers moeten op dit moment helaas rekening houden met een slechte afloop en dan toch inspecties voor export naar het VK vanaf 29 maart, en dus bureaucratie, heffingen, vertragingen en veel onzekerheid. Een slechte zaak; politici gaan rollebollend over straat en de rest moet maar zien. Hopelijk zegeviert straks dan toch het gezond verstand en wordt chaos vermeden.
 
Klaas Johan Osinga
LTO-team Internationaal

06 december 2018

BRON:
Klaas Johan Osinga
Naar boven