Blinde Brexit voor de boeg

Na een turbulente week in de Britse politiek moet de conclusie helaas zijn dat een zachte Brexit niet dichterbij gekomen is. Er is op dit moment in het Britse Lagerhuis geen meerderheid voor de deal die Brussel en het Verenigd Koninkrijk (VK) bereikt hebben. Dat betekent voortdurende onzekerheid voor ondernemers. Deze Brexit-update behandelt de situatie in de vorm van een aantal vragen en antwoorden.

Wat gaat er nu gebeuren?

We weten niet wanneer het Britse Lagerhuis gaat stemmen over de bereikte Brexitdeal. Het Britse Lagerhuis is uiterlijk op 21 januari 2019 een “meaningful vote” beloofd, maar dat was oorspronkelijk bedoeld in het geval er nog géén deal zou liggen. Deze deadline wordt door Theresa May nog wel genoemd maar is niet hard.

Theresa May hoopt dat door te wachten, het aantal opties voor de Britse politiek afneemt totdat er alleen nog maar gekozen kan worden tussen de deal en een ‘blind Brexit’. Maar dat is een gok. Als Labour een motie van wantrouwen in stemming brengt, kan het zelfs zo zijn dat de regering valt. Resultaat kan dan zijn dat VK en EU de artikel 50 procedure tijdelijk bevriezen in afwachting van een nieuwe Britse regering. Langer dan tot eind mei 2019 kan dat niet duren in verband met de Europese verkiezingen.

Als de deal er door komt, zijn we dan veilig?

Voorlopig. Als de gok van May goed uitpakt, winnen we in ieder geval 21 maanden zonder grenscontroles en –inspecties. Dan geldt tot 1 januari 2021 de huidige situatie. De termijn kan zelfs worden verlengd tot 1 januari 2023 als de onderhandelingen over de nieuwe handelsrelatie tussen VK en EU op 1 juli 2020 nog niet ver genoeg zijn. Kortom: hier hebben we op korte termijn enorm veel belang bij. Dit was en is de inzet van LTO. Hiervoor hebben we in Den Haag, Brussel en Londen geijverd in samenwerking met o.a. de Britse landbouworganisatie NFU en onze Europese koepel COPA-COGECA.

Kern van de huidige deal is dat er nog geen keuze gemaakt wordt uit ‘Global Britain’ (een VK dat zelf wereldwijd handelsakkoorden sluit, maar dan met een harde grens met de EU) en een ‘Noors’ model waarbij het VK dicht bij Europa blijft met open grenzen, geen heffingen en een minimum aan grensformaliteiten. Daarover zouden de onderhandelingen vanaf april 2019 moeten gaan.

Als de deal strandt, wat dan?

Dan komen we in een ongekende situatie. Brussel gaat niet heronderhandelen; er is geen plan B. Brexit is een feit op 29 maart om 24 uur (23 uur in het VK). Vanaf dan zou het VK een land zijn zonder formele handelsafspraken met de EU. We vallen dan terug op de afspraken van de wereldhandelsorganisatie WTO. Dat betekent:

  • aan de grens zouden dan per 30 maart importtarieven (of: douanetarieven) geheven worden. Het VK gaat dan de import vanuit de EU belasten met een percentage. Per product verschilt het bedrag. Voor sierteelt gaat het om ongeveer 8%, aardappelproducten rond de 14% en kaas zit op 120%. Dit zou onmiddellijk vele honderden miljoenen euro’s toevoegen aan het systeem. Hiermee zou het VK voor veel sectoren oninteressant worden. Er zullen dan andere markten gezocht moeten worden waar dan natuurlijk prijsdruk ontstaat. Tomaten, bloemen en uien moeten een andere kant op. Heel Europa zou dan last krijgen van ernstige instabiliteit van markten. Boeren en tuinders, ook zij die niet produceren voor de Britse markt, gaan dat dan snel merken: dalende afzetprijzen en potentieel een inkomenscrisis.
  • Daarnaast moeten inspectiediensten zoals NVWA en KCB producten gaan controleren op ziekten en plagen (sanitaire en fytosanitaire standaarden, vaak aangeduid als SPS). Er moeten exportcertificaten komen; zonder dat mag het product niet weg. Vraag is of die certificaten op tijd beschikbaar zijn. Dit hangt af van de medewerking van de Britse autoriteiten, waarvan we vermoeden dat die er nog lang niet klaar voor zijn. Er wordt nu volop personeel geworven (fytosanitaire inspecteurs, dierenartsen) maar zij moeten nog getraind worden. Bovendien is er zorg dat de IT-systemen het op 30 maart nog niet doen en dan strandt het daar op.
    Deels gaat onze export naar het VK via veerboten en deels via de Kanaaltunnel. Over hoe het in andere EU-lidstaten gaat met de voorbereidingen, bestaan veel vragen. Als de autoriteiten in het ene land veel soepeler gaan opereren dan in het andere, krijg je een ongelijk speelveld.

Het is u duidelijk dat al deze controles zouden gaan zorgen voor vertragingen, uitval en bureaucratie. Kortom: kosten en zorgen. Zo’n WTO-Brexit moet ten koste van alles vermeden worden. Niemand wilt dit, behalve die ene groep Brexiteers in het Britse parlement. Maar zeker zijn we niet.

Wat moet ik nu?

LTO kan zich goed voorstellen dat u wel eens een keer moe wordt van al het Brexit-gedoe en dat u denkt van: ‘ik hoor het wel als het zo ver is’. Hoe lastig ook, het is belangrijk dat u nu niet de kop in het zand steekt. Dit kan u veel geld besparen.

Als u dit nog niet gedaan heeft, voer dan het volgende gesprek met uw coöperatie/telersvereniging/ lijnrijder/exporteur/verwerker:

  • Ben je met Brexit bezig? Waarom nog niet? Zo ja, wat kan ik op 30 maart verwachten?
  • Wat kan ik nu al doen om de scherpe kantjes van de Brexit af te halen?
  • Wat spreken wij nu af over de leveringen/prijs, mocht de Brexit helemaal in de soep lopen?

Stel dit gesprek niet langer uit!

Wat gebeurt er de komende weken?

Het Britse parlement gaat op 20 december met reces. Ondanks al het gerommel in Westminster lijkt het er niet op dat er voor de Kerst besluiten vallen. Hopelijk zullen de Britse politici onder de kerstboom tot bedaren komen en hun knopen gaan tellen. Het blijft speculeren.

Zoals reeds aangegeven is een zachte deadline van 21 januari voor het Lagerhuis om te gaan stemmen over de deal met de EU. Het valt dan te hopen dat alle andere opties (nieuw referendum, heronderhandelen met de EU, etc.) dan van tafel zijn verdwenen zodat de keuze alleen nog is tussen de DEAL en het RAMPscenario. En dat verstandige parlementsleden van meerdere politieke partijen dan voor de vereiste meerderheid gaan zorgen, in het nationale belang.

Door de enorme instabiliteit van de Britse politiek kan het echter anders lopen, met een Theresa May die tot aftreden wordt gedwongen. Dan kan het nog alle kanten op.
De Britse regering heeft zelfs het recht om tot 29 maart de hele Brexit te herroepen. Onwaarschijnlijk, maar volgens het Europese Gerechtshof kan het. Hiervoor bestaat nu geen meerderheid in de Britse politiek.

De Europese Unie zal zich de komende weken terughoudend opstellen en afwachten wat er in Londen gebeurt. Geen nieuwe onderhandelingen.
Als er ontwikkelingen zijn, komt op deze site een nieuwe update. Vragen en opmerkingen zijn welkom!

14 december 2018

BRON:
Klaas Johan Osinga


Naar boven