Boodschap aan ondernemers: brexit is begonnen

Hoewel er nog 5 weken te gaan zijn totdat het Verenigd Koninkrijk (VK) de Europese Unie (EU) verlaat, is brexit eigenlijk al begonnen. Goederen worden in deze geglobaliseerde maatschappij wereldwijd verhandeld. Producten die nu in Japan of China verladen worden voor Europa, komen soms pas 40 dagen later aan. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor bevroren vleesproducten die het VK wil exporteren naar Oost-Azië en nu nog het EU-stempel dragen. Op dit moment weten bedrijven niet welke voorwaarden gelden als hun handelspartners in het Verenigd Koninkrijk gevestigd zijn. Als de deal geldt die het VK en EU in november goedkeurden, dan is er voorlopig niets aan de hand. Dan kan de handel tot zeker eind 2020, en mogelijk twee jaar langer doorgaan. Maar zolang het Britse Lagerhuis er niet mee instemt, kan het gebeuren dat deze verscheepte producten het VK niet binnen kunnen komen omdat er plotseling importtarieven gaan gelden. De huidige levercontracten houden hier geen rekening mee.
Continuïteit
De Britse regering heeft de werkelijkheid van internationale handel ook ontdekt en is in een race om de handel met landen gaande te houden. Zo werden er vorige weken akkoorden gesloten met de Verenigde Staten en Zwitserland om de handel met het VK in het geval van een no-deal brexit gaande te houden tegen de huidige voorwaarden. Er is echter geen twijfel dat als het VK straks een handelsakkoord wil met de VS, dat alleen zal lukken als de Britten toegeven aan de eisen van Trump, waaronder maximale toegang voor Amerikaanse landbouwproducten. De Britse boeren zijn er aan overgeleverd, hoewel velen van hen vóór brexit stemden op 23 juni 2016.
De Ierse backstop
De discussie gaat om de Ierse ‘backstop’ (vrij vertaald: ‘vangnet’). Dit is een onderdeel van het terugtrekkingsakkoord waarvoor in het Britse Lagerhuis nog steeds niet voldoende steun is. Het garandeert dat de landgrens tussen de Ierse Republiek en Noord-Ierland altijd open blijft. In het kort betekent het dat er geen fysieke grens komt, met slagbomen en wachthokjes. Hiermee wordt het zogenaamde ‘Goede Vrijdag Akkoord’ dat VK, Ierland en EU in 1998 hebben getekend, gerespecteerd. Het punt is alleen dat bij een ‘no-deal Brexit’, de Ierse landgrens de buitengrens van de EU wordt. Dat betekent dat er aan deze grens controles zouden moeten gaan plaatsvinden door douane en inspectiediensten. Niemand wil dat. De kans is groot dat hierdoor extremisten meer aanhang krijgen en geweld gaan veroorzaken. De ‘troubles’ tussen 1968 en 1998 kostten ruim 3000 mensenlevens.
De Noord-Ierse DUP, die de regering van Theresa May in het zadel houdt, wil geen grenscontroles maar houdt wel vast aan ‘global Britain’ dat wereldwijd zelf handelsakkoorden sluit. Jeffrey Donaldson, één van de tien DUP’ers in het Britse Lagerhuis, zei dit op een bijeenkomst in Belfast op 15 februari 2019, georganiseerd door het Europese Economisch en Sociaal Comité (EESC). Hij kieperde daarmee zijn mede-verantwoordelijkheid voor de ontstane situatie over de heg. Er is namelijk anderhalf jaar onderhandeld over de Ierse landgrens.
De Ierse regering heeft in het geheel geen zin om straks verantwoordelijk te worden gemaakt voor grenscontroles en daardoor mikpunt te worden. Dit ligt in Ierland heel gevoelig. Maar EU-wetgeving vraagt wel van Ierland om verantwoordelijkheid voor de Europese buitengrens te gaan nemen, zoals bijvoorbeeld Nederland ook verantwoordelijk is voor controles in Rotterdam en op Schiphol.
De Britse regering waaronder de DUP denkt dat er een hightech oplossing is, waardoor de Ierse landgrens onzichtbaar blijft. De EU stelt dat dit voorlopig nog niet mogelijk is, vandaar de ‘backstop’ waar Theresa May in november 2019 mee akkoord is gegaan. Daarna stemde ze zelf tegen dit akkoord, waarvan ze zelf zei dat het de enige oplossing was. Daarom gaat EU-onderhandelaar Michel Barnier op 20 februari maar met de Britse oppositieleider Jeremy Corbyn praten. Theresa May komt op 19 februari ook nog langs in Brussel. Beide Britse partijen zijn verdeeld over brexit. Parlementariërs van beide zijden zullen samen moeten gaan werken om uit de impasse te komen. Het probleem: Theresa May wil niet met Corbyn samenwerken en wekt nog steeds de indruk dat er in Brussel wat te halen valt.
Het blauwe harige brexit monster van minister Blok
De boodschap aan ondernemers blijft: bereid je voor op chaos vanaf 30 maart 2019. Minister Blok grijpt naar visuele middelen om de aandacht te trekken, zoals de blauwe harige brexitmuppet op zijn bureau. Ondernemers: laat brexit niet jou in de weg zitten!
Probleem is natuurlijk dat veel zaken buiten het bereik van de Nederlandse exporterende ondernemers liggen. In Rotterdam en Hoek van Holland worden voorbereidingen getroffen, maar wat gebeurt er in Calais? Is de Britse zijde voorbereid? De laatste signalen zijn dat dat zeker niet het geval is. Veel ondernemers gokken er kennelijk nog op dat er in ieder geval wel een uitstel komt als de deal tussen EU en VK niet door het Lagerhuis komt. Men wil geen onnodige kosten maken voor het weekend van 29 maart. De gok die veel geld kan kosten.
Druk opvoeren

De druk is kennelijk nog niet hoog genoeg opgevoerd en het ziet er nu naar uit dat dit voortduurt tot de laatste week van maart. Op 27 februari is er weer een debat en mogelijke stemming in het Britse Lagerhuis, maar op dit moment is er niets om over te stemmen. Op 21 maart is er een Europese Raad van regeringsleiders. Op dat moment is er geen manoeuvreerruimte meer. Op 23 maart wordt er in Londen weer gedemonstreerd tegen brexit. De onzekerheid duurt voort en ondernemers zullen echt hun knopen moeten gaan tellen. Brexit is eindelijk echt begonnen.

Belfast.jpg

Hekken in Belfast. Dertig jaar na het Goede Vrijdag vredesakkoord 
worden gemeenschappen nog steeds op deze wijze gescheiden.
Een harde brexit zou de spanningen weer kunnen doen oplaaien.

18 februari 2019

BRON:
Klaas Johan Osinga


Naar boven