Brexit: stemmen en hamsteren

Deze week (4-8 maart) kunnen we veel speculatie verwachten maar nog geen doorbraak. Pas op 12 maart gaat het Britse Lagerhuis opnieuw stemmen over de terugtrekkingsdeal tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk. Mogelijk komt er een inlegvel of iets dergelijks; wat dat betreft mag je vertrouwen op de creativiteit van Brussel om voor pijnlijke kwesties (de Ierse grens) toch nog een politieke oplossing te vinden.
Brexit-scenario 1: Lagerhuis stemt in met de deal
Als het Lagerhuis op 12 maart vóór stemt, is brexit op 29 maart middernacht een feit. Het Europees Parlement moet ook nog stemmen, maar de verwachting is niet dat dat nog een probleem wordt. De Europese regeringsleiders moeten op 21 en 22 maart nog wel besluiten over een uitstel van brexit om de Britten de kans te geven om alle benodigde wetgeving netjes door het parlement te krijgen.
EU-onderhandelaar Michel Barnier gaf afgelopen weekend in een interview aan dat twee maanden uitstel van ‘B-day’ net kan. Van 23-26 mei zijn er namelijk Europese verkiezingen. Als de brexit langer duurt, zouden Britse burgers, die dan ook nog steeds EU-burgers zijn, niet meer vertegenwoordigd zijn in het Europees Parlement. Dat zou onwettelijk zijn. Stel dat het VK kan toch gedwongen wordt om Europese verkiezingen te houden, dan mag je verwachten dat de stemmen grotendeels verdeeld worden tussen Nigel Farage en de nieuwe pro-EU Independent Party.
Voor ondernemers maakt dit allemaal niet veel uit: ze krijgen extra tijd, in ieder geval tot eind 2020 en mogelijk zelfs 1-2 jaar extra. De handel kan voorlopig gewoon doorgaan en daar ging het de hele tijd om. De kans hierop is afgelopen week toegenomen omdat de brexiteers bang zijn dat uitstel de hele brexit op losse schroeven zet. De roep om een tweede referendum houdt namelijk aan.
Brexit-scenario 2: Lagerhuis stemt niet in met deal en wil extra tijd
Als het Britse Lagerhuis op 12 maart niet levert, dan volgt op 13 maar een stemming over een ‘no-deal’ brexit. Dan is ‘B-day’ op 29 maart 2019, zonder afspraken en dus chaos. De verwachting is dat het Lagerhuis dit niet wil. Vervolgens stemt het Lagerhuis om 14 maart over de vraag om extra tijd voor de brexit. Dit is een heel ander soort uitstel dan in scenario 1 (hierboven). Er dreigt immers nog steeds een no-deal brexit. Donald Tusk heeft al gezegd dat hij dan het liefst twee jaar uitstel heeft. Maar Theresa May wil hoogstens drie maanden, dus tot eind juni, en we weten intussen dat ze hardnekkig is. De Franse president Macron heeft al gezegd dat hij geen zin heeft in een uitstel van executie: uitstel alleen als er een goeie reden voor is. Dit draait op 21-22 maart mogelijk dus uit op een ouderwets Brusselse marathonvergadering. Niemand zit hierop te wachten. Niemand wordt ook blij als de huidige turbulentie voortduurt, behalve misschien speculanten en juristen. Toch moeten we sterk rekening houden met een brexit die tot ver na 29 maart 2019 duurt.
Britse regering geeft eindelijk toe: voedselprijs stijgt bij no-deal
Een weekje voor die cruciale stemming op 12 maart publiceerde de Britse regering met enige schroom een studie uit 2017 naar de gevolgen van een ‘no-deal’ brexit. Niet echt leuk om te lezen: er wordt o.a. verwacht dat de prijzen van een aantal voedselproducten gaan stijgen, evenals die van andere producten. En dat zou de mensen met de laagste inkomens het hardst gaan raken.
Voorbeeld: EU-rundvlees komt nu zonder extra kosten het Verenigd Koninkrijk binnen, maar bij een no-deal brexit geldt een tarief van 40%. Dat is namelijk ook wat de EU standaard heft op importen van rundvlees. Vlees zou dan in de winkel gemiddeld 5,8% meer gaan kosten. Groenten zouden gemiddeld 4% duurder worden, fruit 3,1% en zuivel 8,1%. In totaal zou één op de tien voedselproducten duurder worden.
Natuurlijk kunnen bedrijven proberen om de kosten voor hun eigen rekening te nemen, maar daar is een grens aan. Het Verenigd Koninkrijk zou in theorie ook kunnen besluiten om sommige tarieven op nul te zetten, maar dan moet het VK dat ook doen voor andere landen, zoals de VS. Dit conform de afspraken in de WTO (wereldhandelsorganisatie). De Britse minister van landbouw Michael Gove gaf daarom eind februari op de jaarbijeenkomst van de Britse LTO (National Farmers’ Union) al aan dat hij bij een ‘no-deal’ invoerrechten zal gaan vaststellen voor een aantal ‘gevoelige’ producten.
Britse consumenten kunnen bedenken: ik ga voor Brits product. Maar het VK is voor globaal 40% voedselimporteur. In maart komt 90% van de sla, 90% van de tomaten en 70% van zachtfruit uit de EU, aldus de Britse supermarkten.
Conclusie: de hardcore brexiteers die de voorstanders van EU-lidmaatschap steeds beschuldigden van angstzaaien (‘project fear’), hebben de inhoudelijke discussie verloren. Je hoort ze de laatste weken ook niet echt meer in het debat.
Britten aan de Amerikaanse ‘chloorkip’?
Dat was schrikken voor de brexiteers die hun kiezers steeds beloofden dat het zo gemakkelijk zou zijn om met landen overal ter wereld snel aantrekkelijke handelsakkoorden te sluiten. Op donderdag 28 februari presenteerde de Amerikaanse minister van handel Robert Lighthizer een voorstel van achtien pagina’s met de Amerikaanse eisen aan het Verenigd Koninkrijk voor een handelsakkoord na de brexit. Als de Amerikaanse bedoeling was om de “no-dealers” schrik aan te jagen dan is dat helemaal gelukt. Het voorstel ademt een agressieve houding jegens het VK met de eis om ‘oneerlijke’ handelsbarrières weg te halen, inclusief die gekoppeld aan sanitaire en phytosanitaire standaarden. Als het VK een handelsakkoord wil sluiten met een ‘non-market country’ (lees: China) dan moet er eerst overlegd worden en geluisterd naar de VS. Er wordt door de Amerikanen kennelijk ook getwijfeld aan de stabiliteit van het Britse pond gezien de eis om koersmanipulatie te voorkomen. Verder willen de Amerikanen vrij baan voor hun biotechnologie. Allemaal zaken die bij een deel van het Britse publiek zeker op verzet zullen stuiten. De Britse regering heeft nog maar eens verzekerd dat het vasthoudt aan de huidige kwaliteitsstandaarden. Dit is ook wat de Britse landbouworganisatie NFU en bijvoorbeeld de Britse dierenbescherming van de Britse regering vraagt.
Britse supermarkten huren koelcontainers
In de aanloop naar brexit op mogelijk 29 maart, blijkt uit een rapport van Kantar Worldpanel van februari 2019 dat de Britse supermarkten zich volop aan het voorbereiden zijn.
Volgens het rapport importeert het VK 62% van alle verse producten. Hiervan komt 46% uit Spanje en 22% uit Nederland. Van al het voedsel dat in het VK wordt geconsumeerd, is de helft import. Uit de EU komt 32%.  
De auteurs schrijven dat Britse shoppers al blijk geven van zorgen. Er wordt minder buitenshuis gegeten, zoals met lunch en er wordt meer gesnackt. Uit onderzoek onder 7000 consumenten blijkt dat 80% zich zorgen maakt over de prijzen in de winkels in het geval van een no-deal brexit. Consumenten gaan al hamsteren en supermarkten zijn voorraden aan het aanleggen van houdbare goederen waarbij zelfs koelcontainers worden gehuurd. Rassen met een langere houdbaarheid krijgen eerder de voorkeur. Ook wordt onderzocht of consumenten het snappen als producten er wat minder perfect uit zien. Er wordt rekening gehouden met meer lege schappen en zelfs maatschappelijke onrust als er tijdelijk niet geleverd kan worden.

04 maart 2019

BRON:
Klaas Johan Osinga
Naar boven