Brexit: alle opties nog steeds op tafel

De EU heeft de brexit-deadline vorige week opgeschoven naar 12 april en mogelijk 22 mei. Daarmee hebben de Europese leiders vooralsnog voorkomen dat zij de schuld krijgen, mocht het komen tot een “no deal-brexit” ofwel een chaos. De aandacht richt zich nu dus weer op Westminster. Een poging opnieuw orde te scheppen in deze absurde puinhoop.
Het diep verdeelde Britse Lagerhuis zal in ieder geval uiterlijk donderdag (28 maart) moeten stemmen over een formeel uitstel van de brexit, omdat die voor 29 maart middernacht (23 uur Britse tijd) vastgelegd is in Britse wetgeving. De handel met het Verenigd Koninkrijk (VK) kan dan in ieder geval twee weken langer ongehinderd door gaan, tot 12 april.
Vandaag (25 maart) moet het duidelijk worden of het Brits parlement een aantal niet-bindende stemmingen (“indicative votes”) gaat houden om te testen waarvoor een politieke meerderheid bestaat. Die zouden komende woensdag (27 maart) moeten plaatsvinden. De hardcore Brexiteers zien dit helemaal niet zitten uit angst voor een zachtere brexit. 

Het kan ook nog zijn dat het Lagerhuis toch voor een derde keer stemt over het terugtrekkingsakkoord tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. De geruchten waren afgelopen weekend dat dit alleen gaat gebeuren, als Theresa May belooft af te treden. Er werd zelfs gesproken over een coup. Maar wie het stokje ook van haar zou overnemen, wordt geconfronteerd met hetzelfde dilemma:

  • samenwerken met pro-EU parlementariërs en daarmee de Conservatieve Partij splitsen,
  • of toch uit alle macht de conservatieve brexiteers en de Noord-Ierse DUP proberen over te halen om voor het terugtrekkingsakkoord te stemmen. Theresa May heeft het afgelopen weekend vooral het laatste geprobeerd. In de Europese Raad van vorige week was het gevoel dat de kans van slagen niet groter is dan vijf à tien procent.
Waarmee gaat het VK terug naar Brussel?

Als er deze week niet over het terugtrekkingsakkoord gestemd wordt, moet het VK met een voorstel terug naar Brussel. Zoals Donald Tusk vorige week zei: alle opties liggen nog steeds op tafel:

  • Het bestaande terugtrekkingsakkoord tussen het VK en de EU alsnog goedkeuren. Met andere woorden: de derde ‘meaningful vote’. In dit geval kan de handel met het VK in ieder geval ongehinderd doorgaan tot eind 2020. Maar vorige week blokkeerde de voorzitter van het Lagerhuis, John Bercow, deze route nog.
  • Een langer uitstel, waarbij het VK Europese verkiezingen moet houden. Dit biedt ruimte om een nieuw terugtrekkingsakkoord uit te onderhandelen; een zachtere brexit. Zoals: het VK blijft in de interne markt en de douane-unie van de EU. Of “Noorwegen plus” of “Canada plus”, dat dat ook concreet moge betekenen. In dit geval kan de handel voorlopig ongehinderd doorgaan.
  • Zo’n langer uitstel kan gepaard gaan met eerst nog verkiezingen en/of een tweede referendum. Naar schatting een miljoen Britten demonstreerden afgelopen zaterdag in Londen vóór een “people’s vote”.
  • Een no-deal brexit, die dan tussen 12 april en uiterlijk 22 mei plaatsvindt. In dit geval dreigen problemen met de exporthandel en chaos.
  • Brexit afgelasten, met andere woorden: het artikel 50-proces intrekken. Ruim vier miljoen Britten hebben een petitie ondertekend om met het hele verhaal te kappen. In dat geval kunnen we voorlopig opgelucht ademhalen, maar de Britse maatschappij blijft verdeeld. Bedrijven en overheden hebben intussen wel enorme kosten gemaakt als gevolg van het hele gedoe. Die rekensom en de gevolgen voor de economie zal binnenkort vast eens gemaakt worden.
9 april in de gaten houden
Op 9 april zijn de Europese leiders opnieuw bijeen. Ze praten dan met de Chinese leider Xi Jinping. Dat geeft een kans om opnieuw besluiten over de brexit te nemen.   
Klaas Johan Osinga

25 maart 2019

BRON:
Klaas Johan Osinga


Naar boven